Vitamine D-tekort

• Laat botklachten beoordelen. Aanhoudende botpijn, moeite met lopen of een kind met kromme benen vraagt medische beoordeling. Vitamine D is niet de enige mogelijke oorzaak. [3]
• Controleer de status waar nodig. De arts kan vitamine D in bloed bepalen en calcium, klachten en risicofactoren meewegen. Niet elke vermoeide persoon heeft die test nodig. [1] [3]
• Behandel bewezen botziekte gericht. Een arts kan vitamine D en soms calcium adviseren en de oorzaak en het herstel volgen. Een preventiedosis voor risicogroepen is geen universeel behandelplan. [1] [3]

De huid maakt vitamine D onder invloed van zonlicht. Mensen die weinig buiten komen, hun gezicht bedekken of een donkere huid hebben maken onder dezelfde omstandigheden minder of onvoldoende aan. Ook jonge kinderen, zwangeren en oudere mensen zijn in Nederland groepen waarvoor extra preventieve inname wordt geadviseerd.[1]

In de Nederlandse winter is de zon te zwak voor voldoende nieuwe productie. Vette vis en met vitamine D verrijkte halvarine en margarine leveren iets via voeding, maar voeding alleen compenseert niet altijd voor beperkt zonlicht. Een risicofactor is geen diagnose; bespreek botklachten of duidelijke zwakte ook als je al een supplement neemt.[1][2]

Langdurig ernstig tekort kan bij volwassenen botpijn, zwakte, moeite met lopen of breuken na gering letsel geven. Bij kinderen kunnen onder meer kromme benen en groeiproblemen voorkomen. Laat deze signalen beoordelen; calciumtekort of andere aandoeningen kunnen meespelen. [1] [3]

Vermoeidheid, concentratieproblemen of een losse spierkramp zijn op zichzelf geen bewijs van vitamine D-tekort. Aanhoudende botpijn of duidelijke spierzwakte verdient een afspraak bij huisarts of jeugdarts. [3]

Bij verdenking op rachitis of osteomalacie beoordeelt een arts klachten, groei of beweging en mogelijke risicofactoren. Volgens de NHS kunnen vitamine D en calcium worden bepaald, soms aangevuld met urineonderzoek, röntgenfoto's of verwijzing. Niet iedereen zonder klachten hoeft daarom automatisch uitgebreid getest te worden.[3]

Voedingscentrum noemt 25-hydroxyvitamine D als bloedmaat voor vitamine D-status. Het belang van een uitslag verschilt per patiënt en moet worden gelezen naast voeding, zonblootstelling, medicatie en eventuele afwijkingen van calcium of botten. Neem een lijst mee van supplementen die je al gebruikt; dat helpt ook om dubbele doseringen te vermijden.[1][3]

In Nederland krijgen kinderen tot en met 3 jaar, zwangeren, vrouwen van 50–69 jaar en mensen van 4–69 jaar met een donkere huid of weinig daglicht dagelijks 10 microgram extra geadviseerd. Vanaf 70 jaar geldt 20 microgram. Dit voorkomt tekort in risicogroepen, maar is niet automatisch genoeg voor vastgestelde rachitis of botverweking. [1]

Bij botziekte bepaalt een arts de behandeling, eventueel met calcium en onderzoek naar de oorzaak. Neem niet op eigen houtje grote hoeveelheden; langdurig te veel vitamine D kan de nieren schaden. [1] [3]

Langdurig te veel vitamine D uit supplementen kan het calciumgehalte in het bloed verhogen en schade aan nieren en andere organen geven. De Nederlandse bovengrens voor volwassenen is 100 microgram per dag, voor kinderen lager. Dat is een veiligheidsplafond, geen aanbevolen dosis en geen universeel behandelschema.[1][2]

Controleer hoeveel vitamine D al in een multivitamine of druppels zit. Als je ondanks een preventiesupplement botpijn, herhaalde breuken of moeite met lopen hebt, zoek de oorzaak met een zorgverlener in plaats van zelf de dosis te verhogen. Bij een kind met vermoedelijke rachitis is tijdige beoordeling belangrijk voor groei en botontwikkeling.[1][3]