Zink

• Groei en weefselvernieuwing. Het lichaam gebruikt zink bij het maken van eiwitten en nieuwe cellen, ook rond wondgenezing. Een pil versnelt niet vanzelf iedere wond. [1] [2]
• Normale afweer. Voldoende zink helpt de afweer functioneren. Supplementen voorkómen verkoudheid waarschijnlijk niet merkbaar, maar kunnen een bestaande verkoudheid mogelijk verkorten. [1][3]
• Een tekort voorkomen. Verschillende gewone voedingsmiddelen leveren zink; een bevestigd tekort vraagt een aanpak passend bij de oorzaak. [1]

Vlees, kaas, graanproducten, brood, noten en schaal- of schelpdieren bevatten zink. Wie plantaardig eet, kan graanproducten en noten benutten en het hele eetpatroon beoordelen. Het ene voedingsmiddel hoeft niet alles te leveren. [1] [2]

Bij een heel beperkt dieet of aanhoudende klachten kan een diëtist of arts helpen. Alleen een lijst met voedingsbronnen stelt geen tekort vast. [1]

Volgens Voedingscentrum is de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid 9 mg voor volwassen mannen en 7 mg voor volwassen vrouwen; tijdens zwangerschap 9,1 mg en bij borstvoeding 9,9 mg. Voor kinderen gelden andere hoeveelheden. Eén dag minder binnenkrijgen bewijst geen tekort: het advies is voor de meeste mensen ruim genoeg. [1]

De Britse NHS noemt voor mannen van 19 tot 64 jaar ongeveer 9,5 mg en voor vrouwen 7 mg. Dat Britse getal is geen reden om in Nederland automatisch een extra supplement te nemen. Gewoon eten is voor de meeste mensen voldoende. [1][2]

Een zinktekort is volgens Voedingscentrum voor zover bekend zeldzaam in Nederland. Bij een echt tekort kunnen veranderingen in huid of slijmvliezen, veranderde reuk of smaak, verminderde afweer en achterblijvende groei voorkomen. Dit zijn geen unieke ‘zinksymptomen’: huidklachten of smaakverandering hebben ook andere oorzaken.[1]

Als klachten aanhouden of een kind onvoldoende groeit, laat dan oorzaak en voeding beoordelen door huisarts of jeugdarts. Zelf proberen met steeds hogere doses kan een andere diagnose vertragen. Bij een bevestigd voedingstekort kan een passende aanpassing van eten of behandeling nodig zijn, maar die keuze volgt uit de oorzaak, niet uit een symptomenlijst.[1]

Bij vastgesteld tekort of als voeding niet volstaat kan aanvullende zink zin hebben. Voor een bestaande verkoudheid vond een Cochrane-overzicht bij 972 mensen in acht studies mogelijk ongeveer twee dagen kortere klachten. Het bewijs is onzeker: de producten en hoeveelheden verschilden sterk. In het onderzoek kwamen onder meer zuigtabletten, tabletten en siroop voor; dit bewijst niet dat ieder product of elke hoeveelheid hetzelfde werkt. Zink voorkwam verkoudheden nauwelijks of niet, en het effect op de ernst van de klachten is onduidelijk. Dit is geen advies om de bestudeerde hoeveelheden zelf te nemen. [3]

Bij behandeling van verkoudheid kwamen vervelende maar niet-ernstige bijwerkingen, zoals een nare smaak of maagklachten, vaker voor. Langdurig veel zink kan de opname van koper verminderen. Neem combinatieproducten of aanhoudende klachten door met arts of apotheker, in plaats van de dosis te verhogen. [1][2][3]

Via gewone voeding krijg je volgens Voedingscentrum vrijwel nooit te veel zink. Langdurig hoge doses uit tabletten kunnen de opname van koper remmen en uiteindelijk kopertekort veroorzaken. De NHS noemt bloedarmoede en botzwakte als mogelijke gevolgen. Een supplement dat langdurig hoog is gedoseerd is daarom geen onschuldige verzekering tegen tekorten.[1][2]

De Europese aanvaardbare bovengrens volgens Voedingscentrum is voor volwassenen 25 mg zink per dag uit de totale inname; voor kinderen is die lager. De Britse NHS noemt 25 mg als maximale dagelijkse supplementhoeveelheid zonder medisch advies; dat zijn niet dezelfde definities. Geen van beide 25-mg-getallen is een aanbevolen dagelijkse dosering.[1][2]

Gebruik geen zink-neusspray of ander zinkproduct in de neus: verlies van reuk kan blijvend zijn. [4]