Citroenmelisse

Kruiden

Vergelijk dit onderwerp

Kort antwoord

Citroenmelisse wordt traditioneel gebruikt bij milde spanning en om slaap te ondersteunen. Kleine studies met speciaal bereide extracten melden minder slaapklachten. In één studie beoordeelden deelnemers hun slapeloosheidsklachten als minder ernstig, maar sliepen ze niet duidelijk langer. Dit geldt voor het onderzochte extract, niet automatisch voor thee. De studies zijn klein en kennen beperkingen. [1] [3] [4]

In een kleine studie met 30 deelnemers gaf een speciaal geformuleerd citroenmelisse-extract een lagere ISI-score voor slapeloosheid dan placebo; totale slaaptijd veranderde niet significant.

Citroenmelisse (Melissa officinalis)
Foto: Jamain · CC BY-SA 3.0

Aan bronnen getoetst; niet door een arts beoordeeld. Geen persoonlijk medisch advies. Lees de disclaimer

Bijgewerkt: 2026-10-19

Waarvoor gebruiken mensen citroenmelisse?

  • Als kruidenthee: de frisse, citroenachtige bladeren worden als geurige drank gebruikt. Gebruik als gewone drank is iets anders dan een geconcentreerd medicinaal extract.
  • Bij milde spanning en voor slaap: de EMA erkent traditioneel gebruik van bladpreparaten om lichte mentale stress te verlichten en slaap te ondersteunen. Dat is geen bewezen behandeling van een angststoornis of chronische insomnia. [1]
  • Bij aanhoudend slecht slapen: bespreek klachten met een zorgverlener; zie slecht slapen en slaapkwaliteit.

Wat zegt de traditionele monografie?

De EMA beschrijft het blad van Melissa officinalis voor milde symptomen van mentale spanning en als hulp bij slapen, uitsluitend op basis van langdurig traditioneel gebruik. De beoordeling noemt ook klein en uiteenlopend klinisch onderzoek, maar vond de beschikbare studies onvoldoende om een stevigere, algemeen geldende werkzaamheidsclaim te dragen. Blad, etherische olie, thee en geconcentreerde extracten verschillen; bewijs voor de ene vorm geldt niet automatisch voor de andere. [1] [2]

Wat is bij mensen onderzocht?Onderzoek en achtergrond

Een gerandomiseerde, dubbelblinde studie onderzocht 100 volwassenen met emotionele spanning en slechte slaap gedurende drie weken met één gestandaardiseerd waterig bladextract plus fosfolipidendrager (400 mg/dag). De PSQI liet een groeps×tijdverschil zien (F(1,98)=47,402; p<.001), maar de extractgroep had bij aanvang al slechtere PSQI-scores (p=.006). Het betreft een korte studie met zelfrapportage en één speciale bereiding; het volledige artikel is gelezen. Dit bewijst geen werking van thee of behandeling van een slaapstoornis. [3]

In een cross-overstudie met 30 deelnemers en één maand per onderzoeksperiode bedroeg de ISI-score voor slapeloosheid gemiddeld 6,8 met een sterk gestandaardiseerd Phytosome-extract tegenover 9,7 met placebo (verschil 2,9; p=.003). De totale slaaptijd veranderde niet significant. Kleine studie, speciale formulering; niet overdraagbaar op thee. Het volledige artikel is gelezen. [4]

Een open onderzoek zonder controlegroep kan veranderingen na drie weken niet aan het extract toeschrijven; tijd, verwachting en andere factoren blijven mogelijke verklaringen. Laboratoriummechanismen zijn geen aangetoonde effecten bij mensen. [5] [2]

Bladthee is niet hetzelfde als etherische olie

Citroenmelissethee wordt gemaakt van bladeren. De EMA-monografie beschrijft ook poeder, tincturen en verschillende extracten voor medicinaal gebruik. Onderzoeksproducten kunnen gestandaardiseerd of speciaal geformuleerd zijn; hun hoeveelheid en opname verschillen van thee. Er is daarom geen universele onderzoeksdosering die je op elk product kunt toepassen. Volg de bijsluiter van een geregistreerd geneesmiddel en vraag bij geconcentreerde producten advies. [1]

Een bladthee is ook geen etherische olie: drink olie niet in en breng haar niet op eigen initiatief medicinaal aan.

Veilig gebruik en grenzen

  • Zwangerschap en borstvoeding: veiligheid van medicinaal gebruik is niet vastgesteld; EMA raadt gebruik niet aan. [1]
  • Kinderen: EMA raadt medicinaal gebruik onder 12 jaar af wegens onvoldoende gegevens. Vraag zorgadvies; dit is niet hetzelfde als gewone voeding. [1]
  • Slaperigheid en autorijden: citroenmelisse kan slaperigheid geven. Rijd niet als je suf bent. De EMA noemt mogelijke versterking met alcohol of andere kalmerende middelen; combineer geconcentreerde producten niet zonder advies. [2]
  • Medicijnen: klinische interactiegegevens zijn schaars. Vraag apotheker of arts om advies bij medicijngebruik in plaats van een interactie als bewezen of afwezig te beschouwen. [2]
  • Klachten die blijven: neem contact op met een zorgverlener als klachten verergeren of langer dan twee weken aanhouden tijdens medicinaal gebruik, zoals de monografie adviseert. Ernstige slaperigheid overdag of ademstops vragen eerder beoordeling. [1]

Veelgestelde vragen

Helpt citroenmelisse echt bij slapen?

Er zijn voorzichtige aanwijzingen voor bepaalde extracten. In een kleine studie rapporteerden deelnemers minder ernstige slapeloosheidsklachten dan met placebo, maar geen duidelijk langere totale slaapduur. Andere onderzoeken hebben ook beperkingen. Het is dus geen bewezen effect van citroenmelissethee. [3] [4]

Is citroenmelissethee hetzelfde als een supplement?

Nee. Bladthee, poeder, tinctuur, etherische olie en gestandaardiseerde extracten verschillen in bereiding en samenstelling. Een onderzoek met een fosfolipidenextract zegt niet hoeveel thee je zou moeten drinken. [1] [3]

Kan citroenmelisse spanning verminderen?

De EMA erkent traditioneel gebruik bij milde mentale spanning. Enkele kleine studies onderzochten extracten, maar het bewijs is nog niet genoeg om citroenmelisse als bewezen behandeling voor angst te presenteren. [1] [2]

Maakt citroenmelisse slaperig of is autorijden veilig?

Slaperigheid kan voorkomen. De EMA waarschuwt ook voor mogelijke versterking met alcohol of andere kalmerende middelen. Rijd niet als je suf bent en vraag advies bij combinatie met medicatie. [2]

Wie kan medicinaal citroenmelisse beter vermijden?

EMA raadt medicinaal gebruik onder 12 jaar en tijdens zwangerschap of borstvoeding niet aan wegens onvoldoende gegevens. Bij aanhoudende of verergerende klachten is beoordeling verstandiger dan langer zelf proberen. [1]

Onderzoek en bronnenBewijsoverzicht, methodiek en volledige bronnenlijst

Wat is onderzocht?

Citroenmelisseblad heeft traditioneel gebruik bij milde mentale spanning en als hulp bij slapen. Kleine studies met speciale extracten melden veranderingen in slaapmaten, maar uitkomsten en beperkingen verschillen; dit is geen bewijs voor thee.

Conclusie: In een cross-overstudie met 30 deelnemers was de gemiddelde ISI-score 6,8 met een Phytosome-extract tegenover 9,7 met placebo (p=.003); totale slaaptijd veranderde niet significant.

ISI-score voor slapeloosheid met een speciaal citroenmelisse-extract

Onderzoek: EMA-monografie en -beoordelingsrapport; volledige teksten gelezen van PMID 37927585, 39683592 en 41777239.

Onderzochte groep: 30 deelnemers in een dubbelblinde cross-overstudie; één maand per onderzoeksperiode.

Vorm of context: Sterk gestandaardiseerd citroenmelisse-extract met fosfolipidendrager (Phytosome); geen bladthee.

Onzekerheid: Kleine studie en speciale formulering. Een andere 3-weekse studie vond een PSQI-verschil, maar de extractgroep had al slechtere scores bij aanvang (p=.006); onderzoek zonder controlegroep toont geen oorzaak aan.

Bronnen: Community herbal monograph on Melissa officinalis L., folium, Assessment report on Melissa officinalis L., folium, The possible calming effect of subchronic supplementation of a standardised phospholipid carrier-based Melissa officinalis L. extract in healthy adults with emotional distress and poor sleep conditions, Effects of Melissa officinalis Phytosome on Sleep Quality: Results of a Prospective, Double-Blind, Placebo-Controlled, and Cross-Over Study, Melissa phospholipids improves sleep quality and mental well-being: concluding results from clinical study in adults with emotional distress

Veiligheid: Niet aanbevolen tijdens zwangerschap/borstvoeding of onder 12 jaar. Kan slaperigheid geven; mogelijke versterking met alcohol of sederende middelen is theoretisch. Vraag advies bij medicijngebruik.

Bronnen

  1. Community herbal monograph on Melissa officinalis L., folium · European Medicines Agency / HMPC · 2013 · Beoordeling door toezichthouder
  2. Assessment report on Melissa officinalis L., folium · European Medicines Agency / HMPC · 2013 · Beoordeling door toezichthouder
  3. The possible calming effect of subchronic supplementation of a standardised phospholipid carrier-based Melissa officinalis L. extract in healthy adults with emotional distress and poor sleep conditions · Frontiers in Pharmacology · 2023 · Oorspronkelijk onderzoek
  4. Effects of Melissa officinalis Phytosome on Sleep Quality: Results of a Prospective, Double-Blind, Placebo-Controlled, and Cross-Over Study · Nutrients · 2024 · Oorspronkelijk onderzoek
  5. Melissa phospholipids improves sleep quality and mental well-being: concluding results from clinical study in adults with emotional distress · Food & Nutrition Research · 2026 · Oorspronkelijk onderzoek