Valeriaan

• Twee EMA-categorieën: één omschreven droog wortelextract heeft medicinaal gebruik met voldoende onderbouwing (well-established use) bij milde zenuwspanning en slaapstoornissen; andere wortelpreparaten zijn traditioneel gebruikt bij milde mentale spanning en als hulp bij slapen. Geen van beide geldt automatisch voor iedere thee of capsule. [1]
• Onderzoek naar één extract: in een studie van 80 volwassenen veranderde na 56 dagen de PSQI-slaapkwaliteitsscore −2,05 tegenover −0,09 met placebo. Dit resultaat geldt voor dat extract en die groep. [4]
• Bij blijvende klachten: laat terugkerend slecht slapen beoordelen; zie slecht slapen en slaapkwaliteit.

De definitieve EMA-monografie heeft twee aparte kolommen. Een droog wortelextract met ethanol 40–70% (DER 3–7,4:1) valt onder de categorie medicinaal gebruik met voldoende onderbouwing (well-established use) voor verlichting van milde zenuwspanning en slaapstoornissen. Andere vermelde wortelpreparaten hebben een traditionele indicatie voor milde symptomen van mentale spanning en als hulp bij slapen, uitsluitend op basis van langdurig gebruik. Dit onderscheid is productspecifiek: het bewijst niet dat valeriaanthee of elk extract hetzelfde effect heeft. [1]

Valeriaanproducten worden gemaakt van de wortelstok en wortels. De EMA-monografie beschrijft uiteenlopende vormen, zoals fijngesneden wortel voor thee en verschillende extracten. Samenstelling en dosering verschillen; een onderzoeksresultaat met één extract bepaalt niet hoeveel thee iemand zou moeten drinken. Volg bij een geregistreerd geneesmiddel de eigen bijsluiter en vraag apotheker of arts bij twijfel. [1]

Valeriaan heeft een kenmerkende geur. Een sterke geur of smaak vertelt niets over de kwaliteit of werking van een product.

• Zwangerschap en borstvoeding: veiligheid is onvoldoende vastgesteld; EMA raadt medicinaal gebruik bij zwangerschap en borstvoeding niet aan. [1]
• Kinderen: medicinaal gebruik onder 12 jaar is niet vastgesteld. Geef een kind geen valeriaan zonder overleg met arts of apotheker. [1]
• Autorijden: de monografie waarschuwt dat valeriaan de rijvaardigheid kan beïnvloeden. Rijd niet als je suf, duizelig of minder alert bent. [1]
• Alcohol, slaapmiddelen of kalmerende medicijnen: de EMA-monografie meldt geen interacties. De assessment bespreekt vooral een theoretische, grotendeels preklinische mogelijkheid; beschikbare dier- en humane farmacodynamische studies bevestigden geen interactiepotentieel. Wees toch voorzichtig en bespreek alcohol of sederende medicijnen met arts of apotheker. [1] [2]
• Klachten die blijven of erger worden: laat terugkerende slaapproblemen of spanning beoordelen, zeker bij ernstige slaperigheid overdag, ademstops of problemen met functioneren. Gebruik geen kruid als vervanging voor noodzakelijke behandeling. Slecht slapen.
• Mogelijke bijwerking: medicinaal ingenomen valeriaanwortel kan misselijkheid of buikkrampen geven; hoe vaak dit voorkomt is onbekend. [1]